Friday, October 2, 2015

အဂၤလိပ္စာလုံးမ်ားကို word stress (ဖိ၍ရြတ္သံ) မွန္ခ်င္တဲ႔အခါ


Win Naing Oo's photo.

...............................................
အဂၤလိပ္ စကားေျပာသင္ခန္းစာေတြကို တင္ေပးေနေတာ႔ အသံထြက္ပုံ ရြတ္ဆိုပုံေလးေတြကိုလည္း ဗဟုသုတအျဖစ္ တင္ေပးသင္႔တယ္ ထင္တဲ႔အတြက္ ေရးသားလိုက္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ။ sentence stress ေတြက်ေတာ႔ dictionary မွာလည္း ၾကည္႔လို႔မရတဲ႔အျပင္ လြယ္လြယ္ကူကူ မေတြ႔နိုင္တဲ႔တြက္ ျပဳစုေပးလိုက္ျခင္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္ ။
.
အဂၤလိပ္စကားဟာ ညီညာတဲ႔ေရလွိဳင္းေလးေတြလို ျမင္႔လိုက္ နိမ္႔လိုက္ ၊ တက္လိုက္က်လိုက္နဲ႔ ကာရံညီစြာ ေျပာရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္ .. ။ အဲလိုဆိုေတာ႔ စကားလုံးရဲ႕ အသံထြက္(pronunciation) အျပင္ ဖိျပီး ရြတ္ရမယ္႔ေနရာ ေဖာ႔ျပီးရြတ္ရမယ္႔ေနရာ ..ဖိျပီးရြတ္ဆိုရမယ္႔စကားလုံး ေဖာ႔ျပီးရြတ္ဆိုရမယ္႔ စကားလုံး စသည္ျဖင္႔ သိဖို႔လိုအပ္လာပါတယ္ ။ စကားလုံးတစ္လုံးမွာ stress ေျပာင္းသြားတာနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ရုပ္ (word form) ေျပာင္းသြားတာရွိသလို ၊ ၀ါက်မွာဆိုလွ်င္လည္း stress ေျပာင္းသြားတာနဲ႔ မူရင္းအဓိပၸါယ္နဲ႔အတူ ပူးတြဲထည္႔ေပးလိုက္တဲ႔ ဆိုလိုရင္းရသ(sense) ပါ ေျပာင္းသြားတတ္ပါတယ္ ။
.
ဥပမာ >> record = (n) မွတ္တမ္း (v) မွတ္တမ္းတင္သည္ .. ဆိုျပီးရွိရာမွာ အသံထြက္ ႏွစ္ခုက မတူပါဘူး
noun ကို RECord (“ရက္”ေကာ႔ဒ္) လို႔ထြက္ရမွာျဖစ္ျပီး verb ကို reCORD (ရီ“ေကာ႔ဒ္” )လို႔ ထြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္ ။ dictionary မွာၾကည္႔လို႔ရတတ္ပါတယ္ ။ သို႔ေသာ္ ၾကည္႔လို႔မရေတာ႔တဲ႔ sentence stress အထိ က်ေနာ္က ဆက္ေရးသြားမွာပါ ။ အေရးၾကီးပါတယ္လို႔ မေျပာလိုေသာ္လည္း သိထားဖို႔ေတာ႔ ေကာင္းတယ္လို႔ပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္ ။
.
stress ကို ရြတ္ဆိုတဲ႔အခါ အသံကို ျမွင္႔ျပီး.. ပိုက်ယ္ျပီး ရြတ္ဆိုရမွာျဖစ္ပါတယ္ ။ သရသံကို ၾကာၾကာရြတ္ဆိုရမွာျဖစ္ျပီး .. ၀ါက်မွာဆိုလွ်င္ေတာ႔ ဖိျပီးရြတ္ရမယ္႔ စာလုံးမတိုင္ခင္မွာ ခဏရပ္ေပးလိုက္ျခင္းျဖင္႔ stress word ဟာ ပိုျပီး ေပၚလြင္သိသာေစပါတယ္ .. Oxford Practical English usage မွာ ဒီလိုေရးထားပါတယ္ ..
In speech, we can give words extra stress - make them sound ‘stronger’ by pronouncing them louder and with a higher intonation . We may also make the vowel longer, and pause before a stressed word.
................
ကဲစလိုက္ၾကပါစို႔
..
(1) Word stress - general rules
စကားလုံးမ်ားကို ဖိျပီးရြတ္ဆိုတဲ႔အခါ ေယဘူယ်စည္းမ်ဥ္းေလးေတြပါ
....
(1.1) There is only one stress in one word.
စကားလုံးတစ္လုံးမွာ ဖိရြတ္သံ တစ္ခုပဲ ရွိပါတယ္
.
(1.2) Only vowels are stressed, not consonants.
သရသံမ်ားကိုသာ ဖိရြတ္ပါတယ္ ၊ ဗ်ည္းသံမ်ားကို ဖိမရြတ္ပါ ။
.................................................................
(2) Word stress - specific rules (there are many exceptions to these rules)
အေသးစိတ္ စည္းမ်ဥ္းေတြရွိပါတယ္ ၊ ေယဘူယ်စည္းမ်ဥ္းေတြျဖစ္လို႔ ျခြင္းခ်က္ေတြလည္း ရွိပါတယ္
.....................................................................
(2.1) Stress on the first syllable
မထမအသံေပၚမွာ ဖိျပီးရြတ္ဆိုရမယ္႔စကားလုံး မ်ားကေတာ႔
.....
(2.1.1) most 2-syllable nouns – china, table, export, pencil
အသံနွစ္သံရွိတဲ႔ noun အမ်ားစု
(ဥပမာ CHIna (“ခ်ိဳင္း..”နာ) လို႔ ရြတ္ဆိုရမွာျဖစ္ပါတယ္ chiNA (ခ်ိဳင္“နား...”)လို႔ ရြတ္ဆိုရမွာ မဟုတ္ပါဘူး)
..
(2.1.2) most 2-syllable adjectives – slender, clever, happy
အသံနွစ္သံရွိတဲ႔ adjective အမ်ားစု
ဥပမာ ..HAPpy >> ဟက္..ပီ လို႔ဆုိရမွာျဖစ္တယ္ ဟက္ပီးးးးးးး လို႔ မဆိုသင္႔ပါ
.............................................................
(2.2) Stress on the last syllable
ေနာက္ဆုံးအသံေပၚမွာဖိျပီးရြတ္ရမယ္႔ စာလုံးေတြကေတာ႔ ..
..
(2.2.1) most 2-syllable verbs – to export, to decide, to begin
အသံနွစ္သံရွိတဲ႔ ၾကိယာအမ်ားစု
( to ပါေနတာက verb မွန္းသိေအာင္ အပိုထည္႔ထားတာျဖစ္ပါတယ္ ၊ noun မွာ EXport လို႔ထြက္ေပမယ္႔ verb ျဖစ္သြားတဲ႔အခါ exPORT လို႔ ျဖစ္သြားပါတယ္ )
.............................................................................
(2.3) Stress on the second syllable from the end (penultimate syllable)
ေနာက္ဆုံးအသံကေနစတင္ေရတြက္ျပီး ဒုတိယအသံမွာဖိ၍ရြတ္ဆိုရန္..ေတြကေတာ႔
.
(2.3.1) words ending in “ic” – graphic, geographic, geologic, photographic
“ic” နဲ႔ဆုံးတဲ႔ စကားလုံးမ်ား
ဥပမာ geoGRAPhic, geoLOgic စသည္ျဖင္႔
.
(2.3.2) words ending in “sion” and “tion” – television, revelation, information
“sion” ၊ “tion” တို႔နဲ႔ဆုံးတဲ႔ စကားလုံးမ်ား
teleVIsion, reveLAtion, inforMAtion.. စသည္ျဖင္႔
..............................................................................
(2.4) Stress on the third syllable from the end (ante-penultimate syllable)
ေနာက္ဆုံးအသံမွ စတင္ေရတြက္ျပီး တတိယေျမာက္အသံတြင္ဖိရြတ္ရန္ ..စကားလုံးမ်ားကေတာ႔
.
(2.4.1) words ending in “cy”, “ty”, “phy” and “gy” – democracy, society, photography, geology “cy”, “ty”, “phy” ႏွင္႔ “gy” ဆုံးေသာ စကားလုံးမ်ား
ဥပမာ deMOCracy, soCIety, phoTOGraphy, geOLogy ..စသည္ျဖင္႔ ျဖစ္ပါတယ္
.
ျမန္မာလိုမွာက ဒီမိုကေရစီ..ဆို အသံ ၅ ခုလိုျဖစ္ေနေပမယ္႔ အဂၤလိပ္မွာက ၄ ခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ၊ dictionary မွာ ဒီလို အသံပိုင္း ေလးေတြ ခြဲထားပါတယ္
de•moc•ra•cy, so•ci•e•ty, pho•tog•ra•phy, ge•ol•o•gy
..
ဒီမွာ က်ေနာ္ ၾကဳံလို႔တစ္ခု အပိုထည္႔ေပးခ်င္တာက အသံထြက္ မတူတာၾကားလွ်င္ အသံထြက္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို နားေထာင္ၾကည္႔ေစခ်င္ပါတယ္ အနည္းဆုံးေတာ႔ အဂၤလိပ္နဲ႔ အေမရိကန္ နွစ္မ်ိဳးကို နားေထာင္ေစခ်င္ပါတယ္
ဥပမာ
democracy (ဒီမိုခေရဆီ၊ ဒေမာ႔ခေရဆီ)
status (စေတးတပ္(စ္) ။ စတာ႔တပ္(စ္) )
data (ေဒတာ ၊ ဒါတာ) ..
စသည္ျဖင္႔ ရွိေနေတာ႔ ကိုယ္သိတာက အမွန္လိုလို.. ပိုျပီးေခတ္မွီသလိုလို..native သံေပါက္တယ္လိုလို ေတြ ထင္တတ္ၾကပါတယ္ (က်ေနာ္႔ကိုယ္က်ေနာ္ညႊန္းတယ္လို႔ ယူဆနိုင္ပါတယ္)
...
(2.4.2) words ending in “al” – critical, geological
...............................................................................
(2.5) Compound words (words with two parts)
စကားလုံးနွစ္ခုကို တစ္ခုအျဖစ္ေပါင္းထားတဲ႔ စကားလုံးေတြအတြက္ စည္းမ်ဥ္းေတြကေတာ႔
.
(2.5.1) compound nouns, the stress is on the first part – blackbird, greenhouse, bluebird, blackboard, notebook, bookstore, toothbrush, keyboard
ေပါင္းစပ္နာမ္ မ်ားကို ေရွ႕ပိုင္းမွာ ဖိျပီးရြတ္ဆိုရပါမယ္
ဥပမာ BLACKbird, NOTEbook,....
.
(2.5.2) compound adjectives, the stress is on the second part – bad-tempered, old-fashioned
ေပါင္းစပ္နာမ၀ိေသသနမ်ားကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ဖိျပီးရြတ္ဆိုရပါမယ္
ဥပမာ bad-TEMpered, old-FASHioned
.
(2.5.3) compound verbs, the stress is on the second part – to understand, to overflow
ေပါင္းစပ္ၾကိယာမ်ားကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ဖိျပီးရြတ္ဆိုရပါမယ္
ဥပမာ.. underSTAND, overFLOW
.
(2.5.4) two word compound nouns, the stress is on the first word - air conditioner, nail polish, french fry
စကားလုံးႏွစ္လုံးကိုတြဲမထားပဲ ခြဲထားတဲ႔ ေပါင္းစပ္နာမ္မ်ားကို ေရွ႕ကစကားလုံးမွာ ဖိျပီး ရြတ္ဆိုရပါမယ္
ဥပမာ.. AIR conditioner, NAIL polish ... စသည္ျဖင္႔ ျဖစ္ပါတယ္
........................................................................................................
၀ါက်ေတြကို ေျပာတဲ႔အခါ ပုံမွန္အားျဖင္႔ ဘယ္လို stress လုပ္မယ္ဆိုတာ ဆက္ေရးပါမယ္ ။ အဲဒီထက္ပိုျပီးေတာ႔ stress ေနရာေျပာင္းတဲ႔အခါ အဓိပၸါယ္ေျပာင္းသြားပုံကိုလည္း ေရးပါဦးမယ္ ။ ေတာ္ေတာ္ၾကီး သိျပီးလို႔ ေရးတာမဟုတ္ပါ ။ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္ ။ သိသမွ်ကို ေပးခ်င္ေနတာသာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း
..
ေမတၱာျဖင္႔ heart emoticon
ဆရာ၀င္းႏိုင္ဦး Facebook မွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။  ဆရာ၀င္းႏိုင္ဦး က်န္းမာပါေစ။


အဆင္ေျပပါေစ


က်ိဳကၡမီသား လငး္ႏိုင္ဦး

0 comments:

Post a Comment