Saturday, August 20, 2016

ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ယူေတာ့မယ္ဆိုရင္(၁)


ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ယူေတာ့မယ္ဆိုရင္(၁)
--------------------------------
folic acid ဆိုတဲ႔ေဆးေလးတေန႔တလံုး ပံံုမွန္ ေသာက္ထားသင့္ပါတယ္။ စေသာက္သင့္တဲ႔အခ်ိန္ကေတာ့ ကေလးယူဖို႕ဆံုးျဖတ္ျပီးတာနဲ႔ေသာက္ပါ။ တခ်ိဳ႕ကသံုးလေလာက္ေတာင္ႀကိဳေသာက္သင့္တယ္ ဆိုပါတယ္ (good practice point)*
ဒီလိုႀကိဳေသာက္ထားျခင္းအားျဖင့္ ဦးေနွာက္နဲ႔ အာရုံေၾကာေမြးရာပါေရာဂါမ်ိဳး (Neural tube defect)ကိုကာကြယ္ေပးနိုင္ပါတယ္။ (E-4)
အတက္ေရာဂါရွိျပီးေဆး (especially valporate/carbamazepine)ေသာက္ေနရသူေတြအေနနဲ႔ ပိုလိုအပ္ပါတယ္။ အျခားေသြးေရာဂါ (thalassaemia/ sickle cell disease)ရွိသူေတြလည္းေသာက္ထားဖို႔ ပိုလိုအပ္ပါတယ္။ 
ေနာက္ဆံုးဘာေရာဂါမွမျဖစ္ဖူး/ မျဖစ္နိုင္ထင္ရတဲ႔သူေတြမွာေတာင္ ကာကြယ္ေဆးအေန နဲ႔သံုးထားရင္ အက်ိဳးရွိလွပါတယ္။ ***(ေဖာ္ျပပါေရာဂါေတြဟာေရာဂါေသးေသးေလးေတြမဟုတ္ပါ။ ဒါေပမယ့္တန္ဖိုးနည္းနည္းေဆးေသးေသးေလးနဲ႔ေတာ့ကာကြယ္နိုင္တဲ႔အေၾကာင္းသိေစခ်င္တာပါ)***
[ဆက္ပါဦးမည္---]

ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ယူေတာ့မယ္ဆိုရင္ (၂)
--------------------------------
သင္ဟာ ကေလးယူဖို႕ဆံုးျဖတ္ျပီးျပီလား?
ေသခ်ာျပီဆိုရင္ ဒီအေျခခံအက်ဆံုး ကိစၥေလးကို အရင္လုပ္ထားပါ။
ဘာလဲဆိုေတာ့--- သင့္ရဲ႕ဓမၼတာစက္ဝန္းကိုမွတ္တမ္း (menstrual calendar)ထားဖို႔ပါပဲ!!!
မခက္ခဲတဲ႔ဒီအေလ့အက်င့္ေလးက သင္နဲ႔သင့္ရင္ေသြးအတြက္ အမ်ားၾကီးအက်ိဳးရွိေစပါတယ္။ 
ကိုယ္ဝန္မရခင္မွာလည္း ႀကိဳးစားရာမွာအေထာက္အကူျပဳသလို ကိုယ္ဝန္ရွိလာျပီဆိုရင္လည္း ကိုယ္ဝန္ကိုေစာင့္ေရွာက္ျပဳစုရာ(antenatal care)မွာအက်ိဳးမ်ားပါတယ္။ ပထမဆံုး အက်ိဳးကေတာ့ ကိုယ္ဝန္ရျပီဆိုတာ ေစာေစာႀကိဳသိနိုင္တာပါ။ ျပီးရင္ ခန္႔မွန္းေမြးရက္ကိုတြက္ခ်က္ရာမွာ ပိုမိုလြယ္ကူတိက်ေစပါတယ္။ ဒိျပင္ရက္သတၱပတ္အလိုက္ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈလိုတဲ႔အေျခေနေတြမွာလည္း ပိုမိုတိက်ေစပါတယ္။ မိမိရင္ေသြးကိုအႏၱရာယ္ရွိနိုင္တဲ႕ရက္လြန္ကိုယ္ဝန္မျဖစ္ေစဖို႔လည္းအေထာက္ကူေပးနိုင္ပါေသးတယ္။ မိမိကိုယ္ဝန္ကိုေစာင့္ေရွာက္ၾကည့္ရႈေပးသူေရာမိမိကိုယ္တိုင္ပါ ရက္မေသခ်ာဘူးဆိုတဲ႔ဒုကၡကေဝးနိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိမွန္းေစာေစာသိတဲ႔အတြက္ရတဲ႔အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကပိုထူးပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္တစ္ခုမွာပထမသံုးလဟာသေႏၶသားအတြက္အေရးအႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ႔အတြက္ ကိုယ္ဝန္ရွိလို႔ရွိမွန္းမသိ အေနထိုင္မဆင္ျခင္မိတာ၊ ေဆးဝါးေတြမွီဝဲမိတာ၊ဖ်ားေရးနာေရးကုသတာကအစ၊ အစားအေသာက္ အအိပ္အေနအဆံုးသတိထားစရာအသိေစာေစာရပါတယ္။ ကေလးရဲ႕အသက္ကို USG(တီဗြီဓာတ္မွန္) ရိုက္တာလိုနည္းေတြနဲ႕ေစာေစာစစ္ေဆးမိနိုင္ျခင္းကလည္း အက်ိဳးေက်းဇူးတစ္ခုပါပဲ။ (ဒီအေၾကာင္းကိုထပ္တင္ပါမယ္)
အျခားအက်ိဳးေက်းဇူးေတြလည္းမ်ားစြာရွိပါေသးတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ဒီလကစလို႕ ျပကၡဒိန္မွာ/မွတ္စုစာအုပ္မွာ မိခင္ေလာင္းမ်ားရဲ႕ ဓမၼတာ မွတ္းတမ္းေလးေတြမွတ္လိုက္ၾကရေအာင္!!!

ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ယူေတာ့မယ္ဆိုရင္(၃)
========================
ေရွ႔မွာေဖာ္ျပခဲ႔တဲ႔ folic acid ေသာက္တာနဲ႔ menstrual calendar (ဓမၼတာစက္ဝန္းမွတ္တမ္း) ထားရွိျခင္းတို႕ လိုပဲ အေရးၾကီးတာေလးေတြရွိပါေသးတယ္။ 
မ်ားစြာေသာ အေရးပါတဲ႔လုပ္ေဆာင္ဖြယ္မ်ားမွတခု ကိုထပ္တင္ျပခ်င္တာကေတာ့ ကေလးရလာခ့ဲရင္ ''ေစာေစာစီးစီးကိုယ္ဝန္အပ္နွံျပသေရး'' ပါ။ ေနာက္မွလာတဲ႔ အဆင့္တစ္ခုျဖစ္ေပမယ့္ ၾကားအဆင့္ေတြ ေက်ာ္လြန္လာျပီး (အလိုလိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ၾကိဳးစားယူထားတာပဲျဖစ္ျဖစ္)ကိုယ္ဝန္ရလာခ့ဲရင္ မျဖစ္မေနလုပ္ရမယ့္ အေရးၾကီး တဲ႔အလုပ္တစ္ခု ျဖစ္လို႔ပါပဲ။
''ဗိုက္အပ္တယ္'' လို႔ေခါ ္ၾကပါတယ္။
***ဘယ္အခ်ိန္မွာအပ္သင့္ပါသလဲ?
ေစာနိုင္သမ်ွေစာေစာ ဗိုက္အပ္သင့္ပါတယ္။
ကေလးယူဖို႕ေတြးတာနဲ႕စျပီးသင့္ေလ်ာ္တဲ႔ အၾကံဥာဏ္ကို မိမိ ယံုၾကည္ရာ ဆရာ တစ္ဦးဆီက ယူရပါမယ္။ေနာက္ပိုင္းဆက္လက္လိုအပ္ေနမယ့္ ညႊန္ၾကားခ်က္ သတိေပးခ်က္ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေတြကိုေစာေစာသိနိုင္ပါတယ္။ ေစာေစာေမးထားလို႔ရပါတယ္။မလိုလားအပ္တဲ႔ေဆးမွားေသာက္ျခင္းေတြ ကိုယ္ဝန္နဲ႔မတည့္တဲ႔ေဆးေတြ အစားအစာေတြ စားလို႔ေသာက္လို႔ မိမိရင္ေသြးကို အႏၲရာယ္ျဖစ္နိုင္မယ့္အေျခေနကိုေရွာင္လႊဲႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ကိုယ္ဝန္ပထမဆံုး(၃)လဟာ မိမိရင္ေသြး ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ေနတဲ႔အခ်ိန္ျဖစ္တာမို႔ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အေနမွားအစားမွားျဖစ္ျခင္းဟာ မိမိရင္ေသြးကို ၾကီးစြာေသာထိခိုက္မႈေတြျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကိုယ္ဝန္အေစာပိုင္း ၃-လ ဟာ အေရးအၾကီးဆံုးလို႔ဆိုနိုင္ပါတယ္။
ဒီ ကာလမွာ အစေကာင္းထားမွသာ အေနွာင္းေသခ်ာမွာျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာျပည့္စံုတဲ႔ ရင္ေသြးကိုပိုင္ဆိုင္နိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္မရွိမီက မျပမိနိုင္ရင္ေတာင္ ကိုယ္ဝန္ရွိေၾကာင္းဆီးစစ္လို႕သိတာနဲ႔ ''တတ္ကြ်မ္းနားလည္တဲ႔''သက္ဆိုင္ရာနီးစပ္ရာဆရာဝန္နဲ႔ ျပထားတာအေကာင္းဆံုးပါ။ ပံုမွန္ ၅-လမွာ ဗိုက္အပ္တာထက္ ပိုမို ထိေရာက္ျပီးအက်ိဳးလည္းရွိပါတယ္။

ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ယူေတာ့မယ္ဆိုရင္ (၄)
=========================
ရင္ေသြးရွိလာျပီးရင္ ေမြးမယ့္ရက္ ၾကိဳသိထားနိုင္ျခင္းဟာအက်ိဳးမ်ားပါတယ္။
အခ်ိန္မီ(မေစာလြန္း ေနာက္မက်လြန္း)ေမြးဖြားျခင္းအားျဖင့္ မလိုလားအပ္တဲ႔ မိခင္နွင့္ကေလးအေပါ ္အႏၲရာယ္ေတြ ကိုေရွာင္လႊဲနိုင္ပါတယ္။
ဒါ့ေၾကာင့္ခန့္မွန္းေမြးဖြားရက္ကိုသိကိုသိထားသင့္ပါတယ္။
ပံုမွန္အားျဖင့္ ခန့္မွန္းေမြးဖြားရက္ဟာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကာလ ရက္သတၱပတ္ (၄၀)ကိုရည္ညႊန္းပါတယ္။ ဒီရက္မွာအတိအက်ေမြးရမယ္လို႔ေတာ့မဆိုလိုပါဘူး။
ပံုမွန္အားျဖင့္ ကိုယ္ဝန္တစ္ခုဟာ (၃၇)ပတ္ ကေန (၄၂)ပတ္အတြင္းမွာေမြးရင္ လေစ့တယ္ ေခါ ္ပါတယ္။အႏၲရာယ္ကင္းပါတယ္။
ဒီကာလမွာပံုမွန္ကိုယ္ဝန္ေတြကို ေမြးဖြားေစဖို႔ေစာင့္ေရွာက္ၾကရပါတယ္။ ဒီကာလအပိုင္းအျခားကိုသိနိုင္တြက္နိုင္ဖို႔ရာ ရက္သတၱပတ္ (၄၀)ျပည့္ မယ့္ ခန္႔မွန္းေမြးဖြားရက္ကိုသိထားဖို႔အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ဒီခန္႔မွန္းေမြးရက္တြက္နိုင္ဖို႔ နည္းလမ္းသံုးသြယ္ရွိပါတယ္။ 
၁)ရက္(menstrual dating)
၂)လက္(clinical assessment)
၃)စက္ (USG-Ultrasound)တို႔ပါပဲ။ ဒီခန္႔မွန္းေမြးဖြားရက္သိနိုင္ဖို႔ရာမွာ မိခင္ေလာင္းကိုယ္တိုင္နဲ႔ ၾကည့္ေပးတဲ႔ဆရာဝန္နွစ္ဦးလံုးမွာတာဝန္ကိုယ္စီရွိၾကပါတယ္။ မိခင္ေလာင္းရဲ႕တာဝန္ကေတာ့ ဓမၼတာမွတ္တမ္းထားဖို႔ပါပဲ။ရက္ မွန္/မမွန္ ဟာ လူနာေပါ ္မူတည္ပါတယ္။ 
လက္နဲ႔စက္ အပိုင္းကေတာ့ ၾကည့္ေပးတဲဆရာဝန္ရဲ႔အပိုင္းပါ။ ဘယ္တမ်ိဳးတည္းေသာနည္းလမ္းကမ်ွ အျပည့္အဝ ယံုၾကည္စိတ္ခ်လို႔မရတဲ႔အတြက္ ဒီ၃နည္းကိုေပါင္း၊ ျဖစ္နိုင္ေျခအရွိဆံုး (ဝါ)အနီးစပ္ဆံုးရက္ ကို တြက္ထုတ္ဖို႔ကေတာ့ ဆရာဝန္ရဲ႕တာဝန္ပါပဲ။
နံပတ္(၁) အခ်က္ကို တင္ျပခ့ဲျပီးျဖစ္သလိုနံပတ္(၂)အခ်က္ ကလည္းဆရာဝန္ေတြတာဝန္မို႔ အထူးေထြေျပာစရာမရွိပါဘူး။
ေျပာစရာရွိတာက နံပတ္၃အခ်က္ USG-Ultrasound (တီဗီဓာတ္မွန္)ရိုက္ျခင္းပါ။လူနာအမ်ားစုက(USG) ရိုက္ရင္ ကေလးကို ေဘးဥပါဒ္ျဖစ္ေစမလားေတြးပူတတ္ၾကပါတယ္။ ေခတ္နည္းနည္းမီတဲ႔မိသားစုတခ်ိဳ႕မွအပ က်န္လူနာမ်ားဟာ USG ရိုက္ဖို႔ဝန္ေလးတတ္ၾကပါတယ္။ ((''မ်ားစြာေသာသက္ေသအေထာက္ထားေတြအရ USG ရိုက္ျခင္းဟာ သေႏၶသားအေပါ ္ အႏၲရာယ္မရွိသေလာက္နည္းပါတယ္''))
USG (တီဗီဓာတ္မွန္)ရိုက္တာနဲ႔ပတ္သတ္ျပီးသိထားသင့္တာေလးေတြကေတာ့-----
၁)ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ကာလ USGရိုက္ျခင္းမွာ ေစာေလ ေကာင္းေလျဖစ္ပါတယ္*****
၂)မိခင္ေရာကေလးပါ အႏၲရာယ္မရွိသေလာက္နည္းပါတယ္
၃)အဖိုးနည္းဝန္ပါ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈတစ္ခုလို႔ဆိုနိုင္ပါတယ္။

*****USGရိုက္ တာေစာေလေကာင္းေလဆိုတဲ႔အပိုင္းမွာ---
၁)ကိုယ္ဝန္ပထမ(၃)လအတြင္းရိုက္တဲ႔ USGဟာ သေႏၶသားအသက္(Gestational age)တြက္ရာမွာ ေနာက္ပိုင္းရိုက္တဲ႔ USGထက္ပိုမွန္ပါတယ္(variation ±1 week)

၂)ကိုယ္ဝန္ဟုတ္မဟုတ္(မီးယပ္ေရာဂါေၾကာင့္ဓမၼတာထိန္ျခင္းလည္းရွိတတ္ပါတယ္)ေသခ်ာေစပါတယ္

၃)ကိုယ္ဝန္ေသခ်ာရင္ ပံုမွန္ေနရာမွန္ မွာရွိ/မရွိသိနိုင္ပါတယ္(မိခင္အသက္ပါရန္ရွာနိုင္တဲ႔ သားအိမ္ျပင္ပ ကိုယ္ဝန္တည္ျခင္းကို ေစာေစာသိနိုင္ပါတယ္)

၄)ကိုယ္ဝန္/သေႏၶသား ေကာင္းမေကာင္းသိနိုင္ပါတယ္(ပ်က္က်နိုင္တဲ႔ကိုယ္ဝန္? က်န္းမာေသာသေႏၶသားး? သေႏၶသားအသက္ ၆ပတ္/၇ပတ္ကစလို႔ ကဆလးႏွလံုးခုန္ေနတာရွိမရွိ ၾကည့္နိုင္ပါတယ္။ နွလံုးခုန္ေနရင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ေကာင္းအေျဖျဖစ္ပါတယ္)

၅)ပံုမွန္ကိုယ္ဝန္နဲ႔ဆင္တူတဲ႔ တျခားေရာဂါတခုခုဟုတ္မဟုတ္သိနိုင္ပါတယ္။(တခါတေလ သားမဲ႔သေႏၶ(blighted ovum)သေႏၶကင္ဆာထိျဖစ္နိုင္တဲ႔ စပ်စ္သီးသေႏၶ(molar pregnancy)ေတြလည္းျဖစ္ေနတတ္ပါေသးတယ္)

၆)ကိုယ္ဝန္ဟာအမႊာလား တစ္ေယာက္တည္းလားသိနိုင္ပါတယ္။
(အမႊာကိုယ္ဝန္ျဖစ္ေနရင္ ဘယ္နွစ္မႊာလဲ အခ်င္းတစ္ခုတည္းလား?တစ္ခုစီပါတာလား?တျခားထူးျခားေရာဂါပါေသးလား?စသည္ျဖင့္ရွာေဖြၾကည့္ရႈနိုင္ပါတယ္။)

၇)ပံုမွန္ကိုယ္ဝန္/သေႏၶသားမွာမွ ေမြးရာပါ ေရာဂါ ပါနိုင္ေသးလား ရွာၾကည့္နိုင္ပါေသးတယ္(eg. Nasal bone hypoplasia at 12-14th week USG)

၈)ကိုယ္ဝန္အျပင္ မိခင္ေလာင္းရဲ႕ ကိုယ္တြင္းေရာဂါေတြ မ်ိဳးပြားအဂၤါေတြမွာ ရွိေနနိုင္တဲ႔ေရာဂါေတြ ပါရွာေတြ႕နိုင္ပါေသးတယ္။

၉)ေဖာ္ျပပါအတိုင္း ေရာဂါ တခုခုအေျခေနတစ္ခုခုေတြ႔ခဲ႔ရင္ ေရွ႕ဆက္ စီစဥ္ /ကုသ/ေစာင့္ၾကည့္ ဖို႔ ''အခ်ိန္'' ရနိုင္ပါတယ္။

ဒါ့ေၾကာင့္ ကိုယ္ဝန္ရလာခ့ဲရင္ USGေခါ ္တီဗီ ဓာတ္မွန္ ေစာေစာစီးစီး ရိုက္ထားျခင္း ဟာလည္း အက်ိဳးမ်ားလွပါေၾကာင္း----

--ဆက္ပါဦးမည္--

ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ယူေတာ့မယ္ဆိုရင္ (၅)
==============================
မိခင္ေလာင္းတစ္ေယာက္ အျဖစ္ရည္ရြယ္ ၾကိဳးစားျပီဆိုတာနဲ႕ မိမိတို႔ေမ်ွာ္မွန္းခ်က္ဟာ က်န္းမာသန္စြမ္းတဲ႕ ဉာဏ္ရည္ျမင့္မားတဲ႔ ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ ရရွိေရး ဆိုတာ ယံုမွားဖြယ္မရွိပါဘူး။
ဒီလို က်န္းမာ သန္ထြားဉာဏ္ျမင့္မားတဲ႕ရင္ေသြးတစ္ေယာက္ ျဖစ္ဖို႔ရာမွာ မိမိတို႔ရဲ႕ (ကိုယ္ဝန္မေဆာင္မီ) (ေဆာင္စဥ္) နဲ႕ (ေမြးဖြားျပီး) ကာလေတြမွာဂရုစိုက္ မႈ ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြက အေရးပါတယ္ဆိုတာ အျမဲ သတိခ်ပ္ေနဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။

ကိုယ္ဝန္မေဆာင္မီ***
---------------------------
၁)မိမိနဲ႕ မိမိ အိမ္ေထာင္ဘက္ တို႔ရဲ႕ က်န္းမာေရး အေကာင္းဆံုးအေနအထားမွာရွိေနေရး
၂)မိမိသံုးစြဲေနေသာေဆးဝါးမ်ား(ရွိက)ဆက္လက္သံုးစြဲရန္ သင့္မသင့္
၃)မိမိနဲ႔ အိမ္ေထာင္ဖက္ နွစ္ဦးလံုးမွာ ကူးစက္နိုင္ေသာေရာဂါမ်ား ရွိ မရွိစစ္ေဆးေရး ႏွင့္ ကုသထိန္းခ်ဳပ္ေရး
၄)ကာကြယ္ရန္လိုအပ္ေသာ ေရာဂါမ်ား ကာကြယ္ ထားေရ --စတာေတြကုိ အနည္းဆံုးအၾကမ္းဖ်င္းသံုးသပ္ျပင္ဆင္သင့္ပါတယ္။(ေခတ္မီတိုးတက္ေသာနိုင္ငံမ်ားမွာေတာ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇ နဲ႕ဆိုင္ေသာေရာဂါေတြပါ စစ္ေဆး အၾကံေတာင္းခံတတ္ၾကပါတယ္)

* မိမိ နဲ႕အိမ္ေထာင္ဘက္နစ္ဦးလံုးဟာ က်န္းမာေရး ေကာင္းေနပါမွ သန္စြမ္းက်န္းမာတဲ့ မ်ိဳးေစ့ ေတြ ရ႐ွိနိုင္မွာလည္ျဖစ္ပါတယ္။ နွစ္ဦလံုးဟာ အအိပ္မွန္အစားမွန္ life styleမွန္ေနဖို႔လည္းလိုပါတယ္။ life styleဆိုတာကေတာ့ စားေသာက္ပံု ကစလို႔ က်န္းမာေရးနဲ႕ျပည့္စံုေသာ စားေသာက္မႈပံုစံ အဟာရမွ်တ ျပည့္ဝေသာ အစာစားေသာက္မႈ ဒါေတြကစလို႔ ေဆးလိပ္ အရက္ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲမႈေတြ ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႕တိ႔ုျဖစ္ပါတယ္။ အႏၲရာယ္ ရွိေသာ ဓာတ္ပစၥည္း(chemical)မ်ားထိေတြ႕ကိုင္တြယ္ လုပ္ကိုင္သံုးစြဲမႈ ေရွာင္က်ဥ္ဖို႔ (အဓိက ကေတာ့ ခဲ နဲ႕ျပဒါး) ကိုလည္းသတိျပဳရပါမယ္။ (folic acid ေဆးေသာက္သံုးေရးကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ ေရွ႕ postမွာတင္ျပျပီးျဖစ္ပါတယ္) အဓိက က်တဲ႔မိခင္ေလာင္း မွာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးရွိေနခဲ႔ရင္ (ဥပမာ ေသြးတိုး / ဆီးခ်ိဳ/ နွလံုး) အဆိုပါေရာဂါေတြကို အသင့္ေတာ္ဆံုးအေနအထားထိ ထိန္းခ်ဳပ္ထားနိုင္ဖို႕လိုပါတယ္။ ေရာဂါမထိန္းနိုင္ခ့ဲရင္ သေႏၶသားဖြံ႔ျဖိဳးမႈႈ၊ ၾကီးထြား မႈ ေတြမွာ အေနွာင့္ယွက္ျဖစ္ျပီးမလိုလားအပ္တဲ႕ ကိုယ္ခႏၶာတည္ေဆာက္ပံုခြ်တ္ယြင္းမႈေတြထိ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ (ဥပမာ -ဆီးခ်ိဳေရာဂါ)
** မိမိသံုးစြဲေန ရေသာေဆးမ်ားဆိုရာမွာ မိမိေရာဂါတစ္္ခု အတြက္ ကာကြယ္ေဆးျဖစ္ေစ ကုသေဆးျဖစ္ေစ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးဟာ ကိုယ္ဝန္ယူေတာ့မယ္ဆိုတာနဲ႕ ဆက္ေသာက္ရန္သင့္မသင့္ နားလည္တတ္ကြ်မ္းေသာဆရာဝန္နဲ႕တိုင္ပင္ ထားဖို႔လိုပါတယ္။ မိမိက လည္းဆက္လက္သံုးစြဲဖို႔လိုတဲ႔ အေျခအေနမွာရွိေနေသးတယ္ဆိုရင္ ကို္ယ္ဝန္နဲ႕လည္း မသင့္ေတာ္ဘူးဆိုရင္ အျခား ေသာ အမ်ိဳးကြဲ အႏၲရာယ္ကင္းတဲ႕ေဆးကို ေတာင္းဆိုရပါမယ္။ ဥပမာ ေသြးတိုးေရာဂါ အတြက္ ေသာက္ရေသာေဆးမ်ားထဲမွာေတာင္ ကိုယ္ဝန္အေစာပိ္ုင္းကာလ မွာ မေသာက္သင့္တဲ႕ေဆး ကိုယ္ဝန္တေလ်ာက္ မသံုးသင့္တဲ႕ေဆးေတြရွိပါတယ္ (eg.Enalapril) တျခားေရာဂါေတြျဖစ္တဲ႕ ဆီးခ်ိဳ ႏွလံုး အဆုတ္ေရာဂါေတြအတြက္ေဆးမ်ား ေသြးက်ဲေဆး ဆီးေဆး ေတြမွာလည္း ကိုယ္ဝန္နဲ႕မသံုးသင့္ေသာေဆးေတြရွိပါတယ္။ အဆံုးစြန္ေျပာရ ရင္ ေခတ္ေပါ ္အားေဆး ေတြထဲမွာေတာင္ ကိုယ္ဝန္နဲ႕ မသင့္ေတာ္ေသာ ေဆးေတြရွိပါတယ္။ အဒီလိုအေျခအေန ေတြမွာ မိမိသံုးစြဲေနေသာေဆးေတြကို ျပန္လည္စီစစ္ ေရြးခ်ယ္ သံုးစြဲဖို႔လိုပါတယ္။ နားလည္တဲ႕ဆရာဝန္နဲ႕တိုင္ပင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ နားမလည္တဲ႕ နီးစပ္ရာ ရင္းႏွီးရာ လူေတြစကားနဲ႕ရမ္းမသုံးမိဖို႕အေရးၾကီးပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခ်က္က သေႏၶတားေဆးသံုးစြဲေနခ့ဲသူမ်ား ေဆးေသာက္ေဆးထိုေနရင္း ကိုယ္ဝန္ရသြားတာမ်ိဳးမျဖစ္ေအာင္ဂရုျပဳဖို႔လိုပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ရခ်ိန္မွာ အတတ္နိုင္ဆံုး တားေဆးရဲ႕အာနိသင္ရွိမေနဖို႕လိုပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္အေပါ ္တားေဆးရဲ႕အာနိသင္ဟာ အဆိုးရြားၾကီး ထိုခိုက္တယ္လို႔ ေတြ႔ရွိခ်က္ ရွိမထားေသာ္ျငားလည္း ကိုယ္ဝန္ပ်က္ ျခင္း ရက္မမွန္ျခင္း ျဖစ္ေစနိုင္သလို သေႏၶသားရဲ႕ sex ကြဲျပားမႈအေပါ ္ လႊမ္းမိုးမႈရွိႏိုင္တယ္လို႔ဆိုထားတာရွိပါတယ္။ 
*** မိမိ နဲ႕မိမိအိမ္ေထာင္ဖက္မွာ ကူးစက္နိုင္ေသာေရာဂါပိုး ရွိမရွိ ျကိုတင္စစ္ေဆးျပီးမွ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္းဟာလည္း အေလ့အက်င့္ေကာင္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ရွိေနရင္ မိမိမွသည္ ကေလးဆီသို႕ကူးနိုင္ေခ်ရွိေသာ ေရာဂါဟုတ္မဟုတ္၊ သေႏၶ သားရဲ႕ဖြံ႕ျဖိဳးၾကီးထြားမႈအေပါ ္ ္အေနွာင့္အယွက္ျပဳနိုင္ေသာ ေရာဂါဟုတ္မဟုတ္ စီစစ္ ေမးျမန္းထားရပါမယ္။ကုသဖို႕ လိုရင္ ကုသရနိုင္တဲ႕ေရာဂါမ်ိဳး ဆိုရင္ ကူသျပီးသည္အထိ ေစာင့္ျပီးမွ ကိုယ္ဝန္ယူသင့္ပါတယ္။ ကုသမရနိုင္ေသးေသာ ေရာဂါမ်ိဳးကိုလည္း ထိန္းခ်ဳပ္ထားဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ လူထုအသိမ်ားတဲ႕ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ႕ အသည္းေရာင္အသားဝါ( ဘီ / စီ ) HIV ေတြသာမက ကာလသားေရာဂါအမ်္ဳးမ်ိဳး (ဂနို /ၾကြက္နို႔ /ဆစ္္ဖလစ္/မိႈ) ေတြ အျပင္ ဝက္သက္ ဂ်ိဳက္သိုး ေက်ာက္ေရာဂါ စတဲ႔ ေရာဂါေတြပါ ပါဝင္ပါတယ္။ အျခားအျဖစ္နည္းေသာေရာဂါပိုးေတြလည္းရွိပါေသးတယ္။ 
****ကြ်နိေတာ္တို႔နိုင္ငံမွာေခတ္မစားေသးေပမယ့္ အေနာက္နိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ကိုယ္ဝန္မေဆာင္မီ ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆး ေတြ ထိုးႏွံ ထားတတ္ၾကပါတယ္။ (ဆက္ပါမည္--)
Copy to: Dr.Chit Kaung -OG
Ref: ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ က်န္းမာေရး

0 comments:

Post a Comment